Gruzja

14.08.2007

Gruzja Gruzja leży w rejonie Południowego Kaukazu, na wybrzeżu Morza Czarnego. Kraj ten graniczy od północy z Rosją, od południa z Turcją i Armenią, a od południowego wschodu z Azerbejdżanem.

 

Tło historyczne

Pierwsze informacje o narodzie gruzińskim pochodzą XII w. p.n.e.  IV w. p.n.e. w zostało założone Zjednoczone Królestwo Gruzji, monarchia z hierarchią arystokratyczną. Wraz z pierwszymi misjonarzami do Gruzji przybyło chrześcijaństwo i w 337 r. zostało ogłoszone religią państwową. Wczesnośredniowieczni uczeni chrześcijańscy oraz intensywne kontakty ze światem chrześcijaństwa i islamu w połączeniu z rozwojem literatury narodowej i polityczną konsolidacją państwa w XI w. doprowadziły w ciągu następnych dwóch stuleci do ogromnego rozkwitu kultury gruzińskiej pod rządami dynastii Bagrationi. Ten złoty okres kultury został jednak, gwałtownie przerwany przez najazdy mongolskie w połowie XIII w. Przez następne sześć stuleci Gruzja regularnie padała łupem najeźdźców z Persji i Turcji, co doprowadziło do podziału kraju na małe państewka. W roku 1783 podzielona Gruzja podpisując z Rosją tzw. Traktat Georgiewski oddała wschodniogruzińskie księstwo Kartli-Kakheti pod zwierzchnictwo rosyjskie. W 1801 r. Rosja ostatecznie usunęła dynastię Bagrationi i oficjalnie zaanektowała Gruzję. W następstwie Rewolucji Październikowej doszło na krótko do utworzenia Federacji Kaukaskiej, a następnie do ogłoszenia przez Gruzję niepodległości w 1918 r.; jednak już trzy lata później Armia Czerwona zajęła kraj i od 1922 r. kraj pozostawał w strukturach Związku Radzieckiego jako część Zakaukaskiej Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Radzieckiej, a od 1936 r. jako Gruzińska Socjalistyczna Republika Radziecka.

W 1991 r. kraj odzyskał niepodległość, a pod koniec lat 1990, po okresie walk wewnętrznych i głębokiego kryzysu, Gruzja powróciła na scenę międzynarodową. W wyniku bezkrwawej Rewolucji Róż w 2003 r. uformował się nowy, prozachodni rząd, dla którego priorytetem jest zbliżenie z Europą i NATO.

Obszary Osetii Południowej oraz Abchazji, aczkolwiek formalnie należące do Gruzji, od 1991 r. są faktycznie niezależne od Tbilisi, wysuwając żądania niepodległościowe. Nad Morzem Czarnym leży również Adżarska Republika Autonomiczna, będąca częścią struktur państwowych Gruzji.

Gospodarka

Badania archeologiczne ukazują związki handlowe Gruzji z większością historycznych imperiów świata, wynikające przede wszystkim z jej strategicznego położenia nad Morzem Czarnym i później na Jedwabnym Szlaku. W czasach współczesnych gospodarka kraju opierała się głównie na rolnictwie i ostatnio turystyce, głównie za sprawą łagodnego klimatu i ukształtowania terenu. Przez większą część XX w. gospodarka Gruzji była dostosowana do radzieckiego systemu gospodarki planowanej, jednakże po uzyskaniu niepodległości w 1991 r. kraj zaczął przechodzić na system gospodarki rynkowej. Po pięciu latach kryzysu, pogłębionego w l. 1991-1993 przez wojnę domową, z międzynarodową pomocą gospodarka kraju zaczęła odżywać i ta tendencja utrzymuje się do dzisiaj.

Odchodząc od tradycyjnego modelu opartego na rolnictwie i turystyce, Gruzja w ostatnich latach zaczęła rozwijać sektor usług, który w 2006 r. wytwarzał już 55% PKB. Głównymi towarami importowymi są gaz ziemny, pochodne ropy naftowej, maszyny i części zamienne oraz środki transportu. Gruzja posiada duże zasoby energii wodnej. Kraj staje się również międzynarodowym korytarzem transportowym poprzez porty w Batumi i Poti, budując ropociągi z Baku przez Tbilisi do Ceyhan (ropociąg BTC) oraz równoległy do niego tzw. Ropociąg Południowokaukaski.

Religia

Ok. 80% ludności należy do Gruzińskiego Kościoła Prawosławnego, a 10% wyznaje islam. Mniejszości religijne mają też Armeński Kościół Apostolski (4%), Rosyjski Kościół Prawosławny (2%) i Kościół Rzymskokatolicki (1%) oraz judaizm. Gruzja ma długą historię harmonijnego współistnienia religii.

Wpływy greckie, rzymskie, bizantyjskie i świata islamu przyczyniły się do rozwoju oryginalnej kultury gruzińskiej. Po ukształtowaniu się pisma gruzińskiego w V w. n.e., wieki XI-XII ujrzały niespotykany rozkwit nauki, literatury i sztuki, a okres ten jest zwany Złotym Wiekiem kultury gruzińskiej. Wpływy rosyjskie w XVIII-XX w. nadały ponownie rozkwitającej kulturze Gruzji zdecydowanie europejski charakter i pozostawiły wspaniałą spuściznę w literaturze, rzeźbie, malarstwie, teatrze i architekturze.

Dane encyklopedyczne

Nazwa kraju: Gruzja

Nazwa w języku oficjalnym: საქართველო (Sakartvelo)

Stolica: Tbilisi

Ustrój: Republika

Prezydent: Micheil Saakaszwili

Premier: Zurab Nogaideli

Niepodległość: 9 kwietnia 1991 (od ZSRR)

Liczba ludności: 4 661 473 (szacunkowe dane z lipca 2006 r. dot. obszarów pozostających pod kontrolą rządu)

Powierzchnia całkowita: 69 700 km²

PKB (PPP) – szacunkowy w 2005:

całkowity: 17,79 mld USD

Na osobę: 3 800 USD

Jednostka monetarna: Lari (GEL)

Skład etniczny: Etniczni Gruzini: 83,8%, Azerowie: 6,5%, Armeni: 5,7%, Rosjanie: 1,5%; Inne mniejszości: Abkhasians, Ossetians, Mniejsze grupy: Asyryjczycy, Czeczeni, Chińczycy, Grecy, Kabardowie, Kurdowie, Tatarzy, Turcy, Ukraińcy i Żydzi gruzińscy.

 

źródło: http://pl.wikipedia.org/wiki/Gruzja, licencja: GNU FDL

oraz CIA World Factbook 

zdjęcia: www.eTbilisi.com