Davita Berdzenishvilego wizja stworzenia zjednoczonego regionu kaukaskiego

09.12.2007

Image Kaukaz Południowy to tylko region geograficzny. Nie ma jak dotąd żadnego wspólnego geopolitycznego mianownika, który połączyłby jego trzy kraje – Armenię, Azerbejdżan i Gruzję. Pod wieloma względami różnią się one prowadzoną polityką. Chociaż oczywistym jest fakt, że zarówno Gruzja i Azerbejdżan z jednej strony, jak i Armenia i Gruzja z drugiej, współpracują ze sobą na określonych płaszczyznach, to wspólne cele geopolityczne Kaukazu Południowego nie zostały jeszcze nakreślone.

Co więcej, Kaukaz Południowy nie jest też regionem jednorodnym pod względem ekonomicznym. Interesy gospodarcze Gruzji i Azerbejdżanu zbiegają się co prawda, dzięki czemu możliwa jest realizacja wspólnych projektów gospodarczych. Na przykład, most gruzińsko-azerski staje się coraz ważniejszy zarówno dla obszaru euroatlantyckiego, jak i dla korytarza Europa-Azja. Ropociągi i gazociągi, które były, są lub będą zbudowane z pewnością pogłębią gruzińsko-azerską współpracę.

Niezwykle ważną kwestią jest także regionalne bezpieczeństwo gospodarcze. Na tym obszarze trzeba nawiązać współpracę gospodarczą tak między państwami Kaukazu Południowego, jak i z państwami sąsiadującymi. Gruzja i Azerbejdżan wydają się być ściślej połączone projektami gospodarczymi i podobną polityką, jednak byłoby niewłaściwym postrzeganie relacji gruzińsko-azerskich jako bardziej trwałych w porównaniu z gruzińsko-ormiańskimi. Gruzja ma wielowiekową historię współpracy z Armenią. Oba kraje są chrześcijańskie i, biorąc pod uwagę mentalność ich mieszkańców, nie można nie doceniać dobrych sąsiedzkich stosunków tych dwóch państw.

Gruzja jest krajem wielonarodowym i wielokulturowym. To wynika z naszej historii. Te cechy wzmacniają współpracę z państwami sąsiadującymi i zmniejszają ryzyko w takich kontaktach. Pozytywnych aspektów jest więcej. Jedyne, czego Gruzji potrzeba to dobra polityka personalna. Taki kraj jest bowiem ważny i interesujący dla Zachodu.

Jest jeszcze jedna kwestia: Gruzja ogłosiła swoje dążenia do pokojowego rozwiązywania konfliktów. Sukces w realizacji tego celu będzie miał wpływ na konflikt dotyczący Karabachu i zwiększy szanse na pokojowe współistnienie obu stron.

Polityka zagraniczna Gruzji jest prozachodnia. Aby jednak osiągnąć sukces w tym kierunku, musi to być polityka prowadzona na wysokim poziomie. Polityka zagraniczna państw Kaukazu Zachodniego powinna się skupiać wokół gospodarki rynkowej, wartości liberalnych i wysokich standardów demokracji – to jest bowiem droga wiodąca do Europy.

Jeśli spojrzeć na mapę albo globus, widać trzy małe kraje za szerokim pięciokilometrowym grzbietem górskim. Łatwo postrzegać je jako jeden region. Owszem - niewykluczone, że Kaukaz Południowy przybierze kształt jednorodnego kulturowo, gospodarczo i politycznie regionu. To, co jest szansą dla takiego rozwoju wydarzeń to stworzenie regionu Morza Czarnego. Zbliżenie Europy i obszaru euroatlantyckiego do Gruzji będzie tylko temu sprzyjało.

Gruzja musi przy tym osiągnąć standardy, które spełniły Rumunia i Bułgaria. Aspiracje Gruzji w kierunku obszaru euroatlantyckiego dają szansę, aby Bułgaria, Rumunia, Turcja, Ukraina i Gruzja były państwami, które ukształtują region Morza Czarnego (położenie geograficzne Kaukazu Południowego będzie miało przy tym różne konsekwencje). Stanie się on znacznie ważniejszym regionem, który powinien być brany pod uwagę; w którym Rumunia, Turcja i Bułgaria będą członkami NATO, Turcja będzie się starać o coraz bardziej prawdopodobne przyjęcie do Unii Europejskiej, a Ukraina jako kraj wschodnioeuropejski będzie niewątpliwie ciążyła ku Europie.

Mentalność ukraińska i sąsiedztwo Polski i innych krajów europejskich będą znacznie ułatwiały jej stawanie się w niedalekiej przyszłości normalnym krajem europejskim. To dotyczy także mentalności gruzińskiej. Nasza historia i kultura wskazują nam kierunek – powinniśmy powrócić tam, gdzie należymy historycznie – do Europy.
Region geograficzny Kaukazu Południowego różni się od podobnych krajów w Afryce czy Ameryce Łacińskiej. Jeśli zjednoczony region kaukaski powstanie jako autonomiczna jednostka, stanie się potężnym graczem obszaru euroatlantyckiego.

Stworzenie regionu Kaukazu Południowego sprawi, że aspiracje europejskie i euroatlantyckie staną się silniejsze i w Armenii, i w Azerbejdżanie. Ustalenie stosunków między Gruzją, Armenią i Azerbejdżanem będzie pełniło znaczącą rolę w przybliżaniu tych krajów do rodziny europejskiej. Dla Armenii i Azerbejdżanu polityka państw sąsiadujących może polepszyć ich relacje sąsiedzkie. Jednocześnie także dla Europy ważne jest, by współpracować z krajami o ustabilizowanych wzajemnych relacjach.

Standardy demokratyczne są istotnymi wymaganiami w integracji europejskiej. Musimy być zdolni do tego, by je spełnić. Obecnie stwarzane są odpowiednie warunki integracji, oparte na dotychczasowym dorobku demokratycznym Europy.

Nasi przodkowie głosili wiele razy w przeszłości swoją prozachodnią postawę. Obszar kaukaski, charakteryzujący się różnorodnością kulturową, może pokazać Europie doskonały przykład pokojowego współistnienia.